Oude muziek van Hildegard von Bingen tot Antonio Vivaldi

Logo MA 

- Welkom bij Musiqua Antiqua - 

logoem.giflogoem.gifDeze club gaat over de Oude Muziek of Musica Antiqua; van de Middeleeuwse componiste Hildegard von Bingen (1098-1179) tot de barokcomponist Antonio Vivaldi (1678-1741). 

Hier vind je informatie over de muziekgeschiedenis, nieuwe CD's, componisten, muzikanten - via de tab "Nieuws". Er is een zeer grote verzameling oude muziek videoclips - te vinden via de tab "Videoalbums".

Wat is 'oude muziek'? Oude Muziek of Musiqua Antiqua is de verzamelnaam voor muziek uit de Middeleeuwen, de Renaissance en de Barok. Met deze term maakt men een onderscheid tussen de muziek uit deze "pre-klassieke" periode met de rest van de klassieke muziek. Bij de uitvoering van oude muziek wordt vaak teruggegrepen naar instrumenten uit de tijd waarin de muziek geschreven is. Geprobeerd wordt de muziek uit te voeren zoals de betreffende componist oorspronkelijk bedoeld heeft. Dat geeft een zeer bijzondere sfeer aan de muziek, dat vooral bij een liveoptreden goed tot uiting komt.Van belang is dat deze muziek ook daadwerkelijk 'oud' klinkt en wordt uitgevoerd op authentieke instrumenten. Daarnaast dient de uitvoering te klinken op een wijze die een componist honderden jaren geleden vertrouwd in de oren zou hebben geklonken. Deze club gaat dus over muziek van middeleeuwen tot het einde van de late Barok, juist op het moment dat de klassieke periode zichzelf vestigde als de voornaamste muzikale stijl (in de tweede helft van de 18de eeuw).

logo-black_on.png 55196.png Radio44.jpg

Concertzender biedt een themakanaal Oude Muziek aan

Bij Alia vox verscheen een boek met twee cd’s met de literaire en muzikale evocatie van Ramon Llull en zijn tijd (13de-14de eeuw). Jordi Savall, La Capella Reial de Catalunya en Hespèrion XXI tekenen hier opnieuw voor topkwaliteit. Een absolute must!

Muzikanten uit Syrië, Marokko, Turkije en Griekenland

In een prachtig boek en op twee cd’s, opgenomen tijdens een concert in het Saló del Tinell in Barcelona aan het begin van het Llull jaar ter gelegenheid van de 700ste  verjaardag van zijn dood in 1316, komt Llull als het ware weer tot leven. Verdeeld in acht hoofdstukken herontdekken we in een soort van muzikale documentaire, chronologisch het moslim Mallorca van toen. “Taksims” (geïmproviseerde preluden), Moorse dansen, “Muwashahs” (“waá¹£la” uit Aleppo en de Andalusische “nubah” uit het westers deel van de Arabische wereld) en Arabische klaagzangen, worden uitgevoerd door muzikanten uit Syrië, Marokko, Turkije en Griekenland.

Stemmen en instrumenten

Met de middeleeuwse instrumenten van Hespèrion XXI, voeren oosterse muzikanten en de zangers met hun prachtige stemmen van La Capella Reial de Catalunya, liederen, sirventes, lamentaties en profane dansen uit. Deze werden gecomponeerd door troubadours, dichters en minnestrelen als Raimon de Miraval, Peire Cardenal, Bernat de Ventadorn en andere anonieme dichters, verbonden aan de koninklijke hoven van Jaume I, Pere II, Alfons II en Jaume II. Ook heel representatieve geestelijke en spirituele muziek van die tijd, samen met muziek van Arabische en Joodse afkomst, roepen met hun emotie en schoonheid, de belangrijkste momenten op in het leven van Ramon Llull, zijn reizen en de belangrijkste historische gebeurtenissen van zijn tijd.

Gesproken teksten

Deze rijke mozaïek van muziek en zang wordt aangevuld met fragmenten uit enkele van Llulls belangrijkste teksten. De fragmenten komen uit zijn Boek van Beschouwing (de “Vida de Mestre Ramon”), uit zijn subliem “Boek van de minnaar en de geliefde”, uit zijn “Boom van de filosofie van de Liefde” en uit andere commentaren. Deze teksten worden bij treffende muziek gereciteerd met de oorspronkelijke, kleurrijke declamatie door Sílvia Bel en Jordi Boixaderas. Bijzonder evocatief. De teksten geven met welsprekendheid de loop van het leven van Llull weer, zijn geloof in de noodzaak om te onderwijzen, om de dingen uit te leggen vooral, om het licht en de waarheden van zijn christelijk geloof door middel van rationele, dialectische dialoog op basis van kennis en wijsheid, over te brengen aan hen die in andere religies geloofden.

Spiritualiteit

Gepassioneerd en geïnspireerd, richtte Llull zich met grote betrokkenheid en gedreven door zijn immense persoonlijke vrijgevigheid, tot de samenleving als geheel en tot de gelovigen, christenen, joden en moslims, in het bijzonder. Met zijn omvangrijk werk wilde Llull door middel van schoonheid, kennis, welsprekendheid en respectvolle dialoog, de mensheid op het hoogste niveau van spiritualiteit brengen.

Noodzakelijkheid van Llull vandaag

“Vandaag”, luidt het bij Jordi Savall, “is Ramon Llull meer dan ooit een voorbeeld van iemand die intens en trouw zijn ideeën en principes volgde in de overtuiging dat kunst en wetenschap, spiritualiteit en dialoog, de essentiële instrumenten zijn voor het verbeteren van de wereld. Alles wat hij deed en bereikte in zijn leven was het onfeilbaar getuigenis van voorbeeldige leringen van een denker, dichter, filosoof, theoloog, redenaar en missionaris, die nog steeds relevant en noodzakelijk zijn.” “Daarom is het belangrijk”, vertelt Savall, “om zijn boodschap levend te houden, om hem te bestuderen en zijn werk in Catalonië en over de hele wereld bekend te maken. Door de schoonheid van de muziek en van zijn teksten blijft zijn geest een noodzakelijke bron van licht en wijsheid in de huidige, richtingloze wereld waarin geweld, fanatisme en domheid, ons steeds meer en onverbiddelijk afleiden van de idealen waarvoor de grote Ramon leefde, die van een beschaving waarin humanisme is gebaseerd op onderwijs en dialoog, spiritualiteit, liefde en schoonheid.”

Het moslim Mallorca

Op de 1ste cd beluisteren we een evocatie van het moslim Mallorca, de Slag bij Muret en de verovering van Mallorca, de geboorte van Ramon Llull in Mallorca (geïllustreerd met “Kalenda Maya”), Llull trouwt met Blanca Picany, geïllusteerd door het anonieme “Veri dulcis in tempore”, bekering en berouw, gevolgd door het leven van Ramon Mestre, de Pelgrimstocht naar Compostela, Koop een Moorse slaaf, Koning van Mallorca, Pere el Gran aangekomen in Tunesië, Het boek van de Minnaar en de Geliefde, Sant Joan d’Acre wordt ingenomen door de Saracenen, Eerste reis naar Noord-Afrika in Tunis en In Rome dient Llull een verzoek in bij Bonifatius VIII (Conductus “Rome Gaudens jubila”).

Geschriften en reizen

De 2de cd vervolgt met zijn verblijf in Parijs, de Boom van de filosofie van de liefde, Het Boek van het gebed, de toespraak van Llull in de synagoge van Barcelona, Uitbreiding van de Ottomaanse Turken in Anatolië, Llull schrijft het lied van Ramon, reizen naar Cyprus, Armenië Minor en Jeruzalem, op 14 november woont Llull in Lyon de kroning bij van Clemens V, Verdrijving van de joden uit Frankrijk, Tweede reis naar Noord-Afrika, Het leven van Ramon als leraar, Llull schrijft zijn L’Art breu en Ars generalis ultima, Vierde en laatste verblijf in Parijs, In april dicteert hij zijn testament, derde missie naar Noord-Afrika, Ramon Llull overlijdt in Tunis (Guillaume Dufay, Veni, Sancte Spiritus). Daarna volgen thema’s als Jaume II die deel neemt aan de oorlog tussen Castilië en Granada, de expansie van de Middellandse Zee, de geboorte van Alfonso de Grootmoedige (Alfons El Magnànim) en Alfonso de Grootmoedige die Napels overwint en de kunstacademie creëert. Een must!

WAT : Ramon Llull 1232-1316 Temps de conquestes, de diàleg i desconhort |
WIE : S. Bel, J. Boixaderas recitadors W. Bouhassoun, L. Elmaleh, M. Rahal, H. Güngör, Y. Tokcan. D. Psonis. H. Sarikouyoumdjian M. C. Kiehr, P. Bertin, D. Sagastume, V. Sordo, Ll. Vilamajó, F. Zanasi, D. Carnovich, La Capella Reial de Catalunya HESPÈRION XXI | UITGEVER: Jordi Savall boek + 2 cd Alia Vox AVSA9917

Bron: klassiek-centraal.be; Michel Dutrieue, 03/07/16

Bij Coro verscheen de cd “Messa a quattro voci et Salmi”. Het gerenommeerd ensemble The Sixteen o.l.v. Harry Christophers laat zich ook hier weer van hun allerbeste kant horen. Su-subliem!

Postuum gepubliceerd

Monteverdi’s vocaal religieuze composities introduceerden de uitdrukking van krachtige en persoonlijke emoties in de wereld van de toenmalige kerkmuziek. Hoewel het hem een aantal jaren kostte om vervulling te vinden in zijn werk, werd Monteverdi een gerespecteerd componist tijdens zijn leven en wordt zijn muziek vandaag beschouwd als vernieuwend. Ze vormde de muzikale overgang van de Renaissance naar de Barok. Deze cd bevat enkele van de mooiste werken uit Monteverdi’s periode als kapelmeester van de San Marco in Venetië. Ze werden postuum gepubliceerd in 1650 als “Messa a quattro voci et Salmi”.

Textuur en sonoriteit

De opname van Monteverdi's Vespers door The Sixteen werd in 2014 genomineerd voor een Grammy Award. Na hun veelgeprezen opname “Monteverdi in Mantua, The genius of the Vespers” en van zijn “Selva morale e spirituale” (Coro cd’s), is er nu deze schitterende, nieuwe Monteverdi cd. Een cd die nog maar eens toelaat om Monteverdi’s Stile moderno of Seconda pratica, zijn unieke harmonische taal met zijn uitzonderlijke verscheidenheid aan textuur en sonoriteit te bewonderen.

Postuum uitgegeven

Na Monteverdi’s dood werden sommige van zijn onuitgegeven werken gedrukt. Dit gebeurde onder meer met zijn “Madrigali e canzonette” in 1651 of in 1650 met de uitgave van psalmen en litanieën onder de titel “Messa a quattro et salmi”, twee volumes ritmische vitaliteit. Luister bv. naar het hemels duet “Confitebor tibi Domine” boven een ostinato bas. Monteverdi’s hemels “Recitar cantando”, wordt hier afgewisseld met een monter ritornello voor strijkers, alles vol contrast, niet alleen vocaal, maar ook instrumentaal, culminerend in een exquis Amen.

Verzameld door Vincenti

In 1613 verhuisde Monteverdi van Mantua naar San Marco in Venetië. Als maestro di cappella herstelde hij er al snel de kwaliteit van zowel het koor als de instrumentalisten. Het muzikaal niveau was in Venetië nl. gedaald als gevolg van het financieel wanbeleid van zijn voorganger, Giulio Cesare Martinengo. In de basiliek waren de autoriteiten opgelucht om opnieuw over een voorname musicus te beschikken. De kwaliteit van de muziek was er immers gedaald sedert het overlijden in 1609 van Giovanni Croce.

Verzameld door Vincenti en Cavalli

“Messa et salmi” van 1650 bevat enkele van de meest aantrekkelijke, nieuwe, inventieve muziek van Monteverdi. Ze werden verzameld door zijn uitgever Alessandro Vincenti. Het verzamelen en bundelen van de composities gebeurde mede door Francesco Cavalli, toen eerste organist van de San Marco. Dit verklaart de aanwezigheid van composities van hem. Deze werken waren niet opgeslagen in de koorbibliotheek van San Marco. Men vond ze in Monteverdi's eigen verzameling manuscripten.

Hernieuwde Mariaverering

De magistrale composities waren bedoeld als gewijde relikwieën in functie van de gemeenschappelijke devotie. Devotie tot de Maagd Maria was een machtige kracht in het Venetiaans religieus leven. Het gevoel dat de stad de bijzondere bescherming genoot van de Maagd werd versterkt toen paus Pius V verklaarde dat de overwinning van de Venetianen op de Turken in 1571 bij de slag bij Lepanto, te danken was aan de tussenkomst van de Madonna van de Rozenkrans. De vele polyfone toonzettingen van de Litanie van de Heilige Maagd waren het gevolg van de hernieuwde golf van Mariaverering die volgde op de overwinning bij Lepanto. De litanie is een reeks van aanroepingen en verzoeken. Tussen deze litanieën behoren verzoeken tot de Drievuldigheid van Maria als heilige, moeder en maagd, tot Maria als personificatie van Bijbelse en andere afbeeldingen, en tot Maria als koningin.

Harry Christophers

Knappe instrumentalisten

Violisten zijn Simon Jones en Andrea Jones, cellist is Joseph Crouch, de Chitarrone wordt bespeeld door David Miller en harp, orgel en klavecimbel worden bespeeld door Frances Kelly en Alastair Ross, tevens klavecinist van de Academy of Ancient Music. De cd werd opgenomen in de indrukwekkende Church of St Augustine in Kilburn in Londen, een typisch voorbeeld van de 19de eeuwse Gothic Revival. Nu nog even wachten op de uitgave van Volume II. Meer dan subliem!

  • WAT: Claudio Monteverdi, Messa a quattro voci et salmi of 1650 Volume
  • WIE: The Sixteen o.l.v. Harry Christophers
  • UITGAVE: cd CORO COR 16142

Bron: Michel Dutrieue, Klassiek-centraal.be, 5 juli 2016

Nicholas Achten en zijn Scherzi Musicali weten telkens weer te verrassen met een origineel concept. Deze keer draait alles om La Maddalena, Maria Magdalena – de zondares, de bekeerde vrouw, de treurende vriendin. Een figuur die extreme emoties oproept én dus een geliefd en dankbaar onderwerp is voor schilders, dichters en componisten.

Nicholas Achten brengt rond dit thema werk voor het theater en voor de kerk bij mekaar. De ene La Maddalena is een Sacra Rappresentazione, een vroeg 17e-eeuws theaterstuk uit Mantua met muzikale intermezzi van Claudio Monteverdi, Salomone Rossi, en de minder bekende Domenico Mazocchi, Muzio Effrem en Alessandro Guivizzani. De andere La Maddalena is een sepolcro, een oratorium voor de Heilige Week, van Antonio Bertali (1663).

De grote bezetting van Scherzi Musicali – in totaal 7 zangers en 17 muzikanten – is helemaal in balans. De vrij uitgebreide strijkersgroep, de toevoeging van koperblazers die bijdragen aan een typische, weemoedige kleur, de rijkdom aan tokkelinstrumenten (theorbes en luiten in verschillende maten, barokgitaar, harp) en de afwisseling op klavecimbel, orgel, virginaal: heel fijn en beheerst klinkt dat allemaal, met subtiele solo’s en fraaie samenklanken.

Nicholas Achten trekt de lijn van zijn vorige opnames door: een interessant, doordacht project, mooi uitgewerkt, met stuk voor stuk prachtige musici. Bovendien is deze opname een wereldpremière.

Antonio Bertali - La Maddalena
Scherzi Musicali o.l.v. Nicolas Achten. Label: Ricercar RIC367.

- Els Van Hoof - klara.be -

Het Vlaamse ensemble Utopia is pas vorig jaar opgericht en heeft nu al een eerste volwaardige cd uit met 7 lamentaties van Cristobal de Morales. Nooit eerder werden deze treurzangen samen opgenomen. De 16e-eeuwse Morales was de eerste Spaanse componist die wereldwijd geprezen werd.

Het ensemble Utopia is ook in residentie in de Sint-Pauluskerk in Antwerpen en het haalt z’n naam bij Thomas Moore. Hij schreef in Antwerpen zijn beroemde boek Utopia, waarna het werd gedrukt in Leuven. Vanuit de voor die tijd gedurfde en vooruitstrevende ideeën waarmee More zijn utopische wereld beschreef, creëerde het ensemble Utopia een programma dat deze boeiende wereld schetst en toelicht.

Of zoals hun basisregel luidt: “Met de Vlaamse polyfone traditie in onze genen, voelen wij de wil en de zin om deze muziek uit de tijd van More te blijven doorgronden en uit te voeren. Polyfonie ontstaat immers wanneer verschillende "points of view" aanwezig zijn in één compositie.

Ensemble UTOPIA

De zangers van Utopia zijn geen beginners, maar ervaren ensemble-zangers die hun sporen verdienden bij o.a. Philippe Herreweghe en Paul Van Nevel.

Onnodig te zeggen dat deze ervaring loont. De vertrouwdheid met het genre van de polyfonie is van bij het begin overduidelijk. De stemmen van de vijf zangers vormen een aantrekkelijk geheel met voldoende nuances en kleuren. Technisch zijn deze zangers zo goed als onberispelijk. Sopraan Griet de Geyter, altus Bart Uvyn, tenor Adriaan de Koster, bariton Lieven Termont en bas Bart Vandewege laten horen dat ze met deze muziek de ziel van de 21e eeuw willen raken. Eeuwige vragen in een tijdloos kader.

Het is niet alleen interpretatief een echt visitekaartje geworden voor Utopia, ook opnametechnisch bleven we niet op onze honger zitten. Prachtige muziek door een veelbelovend ensemble met een mooie sound en een heldere klank.

Cristóbal de Morales (1500 - 1553) - The Seven Lamentations - Utopia - Et'Cetera KTC 1538

- Mark Janssens

Drie nieuwe cd’s brengen een onbekend deel van de rijke muzikale Middeleeuwen opnieuw tot leven. Hoofse lyriek, meerstemmige gezangen en een amalgaan van muziek uit het Middellands Zeegebied staan hier centraal. Niet te missen.


**** Jehan de Lescurel
 
Er zijn veel mysteries over en rond het leven van Jehan de Lescurel uit de vroege 14de eeuw. Hij was geestelijke, musicus en dichter en was waarschijnlijk opgeleid aan de Notre-Dame in Parijs. Zijn oeuvre bestaat uit een dertigtal composities gecomponeerd in de toen tanende traditie van de kunst van de troubadours. Lescurel verklankte amoureuze situaties met gezongen beeltenissen van de emoties van de afgewezen minnaar en van de mooie onbegrepen dame. Zijn composities verklankten het spel van liefde en gevoelens, variërend van heimwee tot extase. In deze volledige opname van zijn 31 rondeau’s, virelais en balladen, worden de drie mooie stemmen van het ensemble Céladon o.l.v. contratenor/altus Paulin Bündgen ondersteund door rijk gekleurde instrumenten. Het ensemble Céladon bestaat uit Paulin Bündgen (altus en muzikale leiding), Anne Delafosse (sopraan), Clara Coutouly (sopraan), Gwénaël Bihan (blokfluit), Nolwenn Le Guern (vedel), Florent Marie (luit), Angélique Mauillon (harp) en Ludwin Bernaténé (percussie). Een bijzonder mooie cd.


***** Muzikale rijkdom van Dalmatië
 
Albanees, Bulgaars, Bosnisch, Kosovaars, Kroatisch, Macedonisch, Montenegrijns, Servisch, achter de honderden eilanden en een geschiedenis van te veel oorlogen, verbergt de prachtige Kroatische kuststreek van Dalmatië eindeloze muzikale schatten. In dit muzikaal fresco, verkennen de vier zangeressen van Dialogos en zes traditionele cantors uit Kroatië de rijkdom van de Dalmatische muzikale tradities. En dit op de grens van de rooms-katholieke en Byzantijnse wereld sinds de Middeleeuwen. Met zeldzame juweeltjes uit Latijnse manuscripten en oude, polyfone kerkslavisch-Glagolitische gezangen uit de kust-, eilandgebieden en het achterland van Kroatië, onthult deze opname de traditie binnen het liturgisch jaar, van de Advent tot de Goede Week. 
 
West en Oost
 
De overlevering van gezangen van katholieken, orthodoxen, joden, moslims en ketterse christenen in het land geboren tussen het West- en Oost-Romeinse Rijk aan de Adriatische Zee, zijn te vinden in oude handschriften en gebeurt via mondeling doorgegeven tradities. De cd van Dialogus laat ons de muziek van dit klein maar muzikaal land aan de Adriatische Zee ontdekken. Dialogos laat deze oude, religieuze en heidense muziek opnieuw klinken. De instrumenten zijn vedel, rebec en fluiten en typisch lokale instrumenten als de gusle (dat is een eensnarige knieviool) en de diple of dvojnice (dubbelfluit). U ontdekt anonieme, meerstemmige samenzang die nog maar zelden werd uitgevoerd, prachtige stemmen en instrumenten die voor de typische couleur locale zorgen. Een magnifieke cd. 


**** Muzikaal Middellands Zeegebied
 
De drang van de schrijver, dichter, filosoof en theoloog Ramon Llull (1233-1316) uit Palma de Mallorca om zijn kunst te verspreiden, bracht hem tijdens zijn missies op veel belangrijke plaatsen en momenten in de turbulente gebeurtenissen van de overgang van de 13de- naar de 14de eeuw. Het nieuws bv. dat de Mongolen en Armeense christenen moslim posities in Syrië hadden aangevallen, leidde hem naar Cyprus, Armenië en het Heilig Land. Het onderzoek van de Capella de Ministrers naar de laatste fase van zijn lange reis, resulteerde op deze cd in de meest representatieve combinatie van Llull en zijn ideeën. U ontdekt een amalgaam van muziek afkomstig uit het ganse Middellandse Zeegebied, muziek afkomstig uit de bevoorrechte plaatsen die Ramon Llull bezocht. 
 
Trilogie
 
“Mediterraneum” is de derde, alweer sublieme cd van de reeks “Ramon Llull: Cronica d'un viatge medieval”, de trilogie rond Llull. De andere cd’s zijn “Ars Antiqua” en “Peregrinatio”. U ontdekt op deze 3de cd “Mediterraneum”, onder de titel “L’orient, Àfrica I Sicília”, o.a. “Un sirventes novel volh comensar” van Peire Cardenal, “Jhesus Cristz, filh de Dieu viu” van Guiraut Riquier, “Pax in nomine Domini” van Marcabru, “Quen leixar Santa Maria” van Alfonso X el Sabio, “Et cler et lai” (Chansonnier de Clairambault), “Mater Dei plena gratia/ Mater, virgo pia/ Eius” uit de Codex Montpellier en “Ex agone sanguinis” uit de Codex Las Huelgas. Su-subliem!
 

  • The Love Songs of Jehan de Lescurel - ensemble Céladon 1 - Paulin Bündgen - Ricercar RIC366
  • Dalmatica: Chants of the Adriatic - Dialogos, Katarina Livljanić, Kantaduri, Jo Caleta - Arcana A395
  • Ramon Llull: cronica D’un Viatge Medieval Mediterraneum - Capella de Ministrers, Carles Magraner; Musica Reservata Barcelona - Reservata CDM1639

Bron: klassiek-centraal.be; Michel Dutrieue, 11/05/16

 

De Messe de Nostre Dame is een monument uit de 14de eeuw. Het is een van de eerste volledige missen die we kennen gecomponeerd door één componist: Guillaume de Machaut. Hij was tegelijk dichter, diplomaat, kannunik en componist. Hij creëerde een unieke structuur met verwijzingen tussen de misdelen en een sterke muzikale eenheid, met een ongehoorde textuur en vocale mogelijkheden, majestueus verkend door Björn Schmelzer en graindelavoix.

Al 17 jaar is ensemble Graindelavoix de luis in de pels van de ‘authentieke’ uitvoeringspraktijk. Sinds de jaren zeventig is deze praktijk gericht op het uitvoeren van muziek ‘zoals zij ooit geklonken heeft’. Een onhaalbaar ideaal: muzikale bronnen zijn in de middeleeuwen en renaissance verre van ‘compleet’. Er staan geen kruisen en mollen, tekst staat niet netjes onder de noten, versieringen zijn niet aangegeven. De meeste musici leggen zich hierbij neer, en beperken zich tot een min of meer zakelijke uitvoering van wat overblijft, oftewel de muzieknoten. Dirigent Björn Schmelzer doet precies het tegenovergestelde en grijpt de kans om deze noten een compleet nieuw leven te geven. Dat doet hij volkomen intuïtief en subjectief. We horen de Messe de nostre Dame van Machaut hier dus zoals die werkelijk nog nooit te horen was. Graindelavoix zingt extreem laag, met compleet verschillende stemmen en met vele versieringen. Heel fantasierijk en prikkelend, maar het is wel jammer dat Schmelzer weinig informatie geeft over hoe deze keuzes nu precies gemaakt zijn. Zo blijft zijn claim van een terugkeer naar een ‘hybride praktijk’ in het verleden een beetje in de lucht hangen.

Ensemble Graindelavoix

"Tenoren die loeien vanaf de toppen van hun longen en bodemloos boerende bassen laten je dit meesterwerk helemaal opnieuw ontdekken. Je zou kunnen denken dat de nasale klinkers en greinende vocalen afbreuk doen aan de spirituele dimensie van deze muziek, maar het tegendeel is waar. Door de samenzang terug te brengen tot de kale essentie, trekt Graindelavoix je als een magneet naar de emoties die Machauts polyfonie in zich heeft. Onmisbare plaat" (De Standaard)

 

***** De ensembles Capella de Ministrers en Musica Reservata Barcelona brengen ons op hun nieuwe cd zowel vocaal als instrumentaal, een prachtige, muziekhistorische evocatie van het middeleeuws Spanje. Subliem.

Valenciaanse topkwaliteit

Capella de Ministrers is een oude muziek groep, gevormd in 1987 in Valencia door de Valenciaanse musicoloog en gambist Carles Magraner. Een deel van de missie van de groep is het herstel van het Valenciaans muzikaal erfgoed, en dit vanaf de eerste cd in 1989, Valenciaanse barokmuziek (Música Barroca Valenciana). Deze eerste release was vooral musicologisch significant door de herontdekking van onbekende kerstlieden van 18de eeuwse, Valenciaanse componisten als Juan Cabanille, Francisco Hernández Pla, Joseph Pradas Gallén, Francisco Vicente Cervera en Pere Rabassa. 
 
Historische context
 
De producties van de groep volgen de historische context om cd's met boeken uit te geven, zoals het boek Muziek en Poëzie voor Ausiàs, gewijd aan de 15de -eeuwse Valenciaanse dichter. De Iberische componisten bevorderd door Capella de Ministrers bestrijken een tijdsspanne van 500 jaar, van middeleeuwse anonieme cantiga’s zoals gevonden in de Llibre Vermell de Montserrat, El Cant de la Sibilla en het Mysterie van Elche, een religieus drama opgevoerd in de Basiliek Santa Maria van de stad Elche in de provincie Alicante. En dit ook door middel van barokmuziek zoals de salades van Joan Brudieu, cantor van de kathedraal van Santa Maria d'Urgell en maestro di cappella aan de Santa Maria del Mar in Barcelona, tot meer bekende componisten als Vicente Martin y Soler. Solers zarzuela La Madrileña (Madrid 1778) werd bv. nieuw leven ingeblazen door Magraner in 1996. De groep pleit ook voor een heropleving van de muziek van de Mallorcaanse componist Antonio de Literes.
 
Gewijd aan Ramon Llull
 
Deze cd gewijd aan de tijd van Ramon Llull, bevat een selectie van muziek, representatief voor enkele van de belangrijkste genres van zijn tijd door enkele representatieve componisten. Capella Ministrers biedt een muzikale reis die de vroege stadia van de ontwikkeling van het leven van Lull begeleidt, vanaf het moment van zijn radicale intellectuele verlichting, die wordt toegeschreven aan een goddelijke oorsprong. Conversie, studie en contemplatie illustreerden de jeugd van Ramon Llull gewijd aan zinnelijk genot, liefde en de cultuur van de troubadour lyrische poëzie, vanuit het perspectief van een persoon die de ijdelheden van de wereld had verlaten. Hij heeft veel gereisd. Parijs, waar hij les gaf aan de universiteit, Rome en op missie naar Cyprus, Klein-Azië en Jeruzalem. Hij zou tijdens die laatste reis overleden zijn, maar andere bronnen situeren zijn dood in Palma de Mallorca in 1316.
 
Openbaring en bekering
 
Ramon Llull (Palma de Mallorca, 1232/1233-1316), ook bekend als Raimundus Lullus, was een Mallorcaans schrijver, filosoof, dichter en theoloog. Hij schreef in het Catalaans, Arabisch en Latijn en groeide op met de Arabische, Byzantijnse en Latijnse cultuur. Na een mystieke ervaring verliet hij zijn familie om een religieus leven te gaan leiden. Hij wilde Moren bekeren en richtte scholen op waar missionarissen Arabisch konden leren. In 1274 schreef hij, na een goddelijke openbaring, een systeem voor de studie van de waarheid, de zogenaamde Art Lul·liana.
 
Muzikale reis
 
De cd evoceert met gezang en dans de mediterrane wereld, la evocación del paisaje sonoro del mundo mediterráneo, van deze Mallorcaanse filosoof uit de 13de  eeuw. Hoewel de muzikale referenties in zijn geschriften eerder schaars zijn (een paar regels in de Revelatio secretorum artis, enkele toespelingen in de boom van kennis en een paar woorden in Doctrine pueril), stelt Carles Magraner een meer dan boeiende, muzikale reis rond de middeleeuwse Middellandse Zee voor aan de hand van gegevens van deze belangrijke theoloog en filosoof. De muzikale referenties van zijn geschriften zijn weliswaar kort maar fundamenteel. Zijn "Openbaring Secretorum Artis" gaat bv. over de verdeling van het monochord, de muzikale klanken en het solmisatie systeem van Guido van Arezzo.
 
Belang van stemmen
 
In De boom van kennis, waarin Lullus veertien bomen van kennis verbeeldt, is de belangrijkste de boom waarin de muziek plaatsvindt, waarin we moeten rekening houden met de hoge en lage stemmen, middellange, lange en korte noten en diepte, evenredig met de vocalen en medeklinkers, accenten van de stemmen en de melodie van de instrumenten, die “aangenaam zijn om door de harten van de mensen gehoord te worden”, schrijft Llull. Andere muzikale referenties bij Lullus zijn ook gevonden in zijn “Doctrina pueril'', waar hij schreef: "De muziek is de kunst van de leer van het zingen en het spelen van instrumenten, het verhogen en verlagen van de stemmen tot verschillende stemmen en geluiden.
 
Rijkdom aan instrumenten
 
De combinatie van heel mooie stemmen met een grote verzameling historische slaginstrumenten en tokkel- en blaasinstrumenten, maakt van deze cd een feest. Om u een idee te geven van de grote rijkdom aan instrumenten, geef ik u hier dan ook graag de lijst van uitvoerders met hun respectievelijke instrumenten. Carles Magraner (viella, violas) Aziz Samsaoui (sas çura, ud, qanun) Jota Martínez (viola de rueda, organistrum, laúd otomano, laúd medieval, cítola, setar,guiterna, baglama, añafil, pedal organetto), José Luis Pastor (laúd, medieval, cítola), Eduard Navarro (duduk, oud, cornamusas, chirimía, chalumeau), Miguel Ángel Orero (salterio, percusiones), Pau Ballester (tintinnabulum, percusiones), Spyros Kaniaris ( Lyra de Pontos, bouzouki), David Antich (flautas), Manuel Vilas (arpa), Ignasi Jordá (exaquier, organetto). Een cd die u geenszins mag missen. Hun andere trouwens ook niet.


WAT: Ars Antiqua Crónica de un viaje medieval
WIE: Capella de Ministrers, Musica Reservata Barcelona
UITGAVE: Carels Magraner cd CDM 1637

 

Bron: Michel Dutrieue; "Raymundus Lullus, de kroniek van een muzikale reis rond de Middellandse zee in de middeleeuwen", klassiek-centraal.be, 29/02/16

 

Guillaume Dufay en Gilles Binchois - XVe eeuw

Welkom bij Clubs!

Kijk gerust verder op deze club en doe mee.

Wat is dit?


Of maak zelf een Clubs account aan: